เลือกหน้า

รายละเอียดงานวิจัย

รวบรวมและคัดเลือกกล้วยไม้สกุล Dendrobium ที่มีศักยภาพเป็นสมุนไพร ( 57-59 )

Research and Development on Dendrobium spp as herb

นางสาวยุพิน กสินเกษมพงษ์    นางสาวอัมพิกา  ปุนนจิต  นางสาวศศิมา  พยุยงค์นางสาวสุมาลี ทองดอนแอ 

 นายพรชัย  โรจน์สิทธิศักดิ์  นายบุญชู   ศรีตุลารักษ์ นางวิชชุดา  ธนกิจเจริญพัฒน์  นางบุญศรี   องค์พิพัฒนกุล

 

 บทคัดย่อ

           กล้วยไม้ในสกุล Dendrobium มีสารที่มีหมู่ phenol ในโครงสร้างได้แก่ bibenzyl, phenanthrene และ fluorenone เป็นองค์ประกอบหลัก ซึ่งมีผลการศึกษาทางเภสัชวิทยาแสดงให้เห็นว่า สารกลุ่มนี้มีฤทธิ์ทางชีวภาพที่หลากหลาย ในประเทศไทยมีจำนวนกล้วยไม้สกุล Dendrobiumมากกว่า 150 ชนิด อย่างไรก็ตามงานวิจัยที่แสดงการกระจายและปริมาณของสารสำคัญกลุ่ม bibenzyl  ในกล้วยไม้สกุล Dendrobium ยังมีอยู่อย่างจำกัด จึงได้ทำการวิจัยหาปริมาณสารกลุ่มbibenzyl 4 ชนิด ได้แก่ moscatilin, gigantol, crepidatin  และ chrysotoxine ในกล้วยไม้สกุล Dendrobium จำนวน 10 ชนิด ได้แก่ เอื้องดอกมะเขือ (D.hercoglossum),พวงหยก (D. findlayanum), เอื้องผึ้ง (D. lindleyi), เอื้องตะขาบ (D.  acinaciforme),  เอื้องผาเวียง (D. albosanguineum), เอื้องสายครั่งแสด (D. unicum),จำปาน่าน (D. sulcatum), เอื้องสายสามสี (D. crystallinum), เอื้องสายน้านม (D.cretaceum), และ เอื้อง เมื่อทำการวิเคราะห์สารสกัดจากกล้วยไม้ทั้ง10 ชนิด พบว่าในสารสกัดเอื้องดอกมะเขือและพวงหยกไม่พบสารชนิดใดในกลุ่ม bibenzyl ขณะที่เอื้องผาเวียงพบสารทุกชนิด สาร moscatilin พบมากที่สุดในเอื้องสายน้ำนม (0.0849 mg/g) สำหรับสาร gigantol พบได้ในกล้วยไม้ถึ 7 ชนิดโดยพบมากที่สุดในเอื้องสายน้ำนม(0.0840 mg/g) เช่นกัน ขณะที่สาร crepidatin พบมากที่สุดในเอื้องช้างน้าว(0.0641 mg/g) สาร chrysotoxine พบในกล้วยไม้เพียง 3 ชนิด เท่านั้นแต่พบเป็นปริมาณมากในเอื้องผาเวียง (0.1537mg/g) ในปี 2557-2558 ปี 2559ได้วิจัยหาปริมาณสารประกอบ ฟีนอล อีก 9 ชนิด ได้แก่ (2S)-eriodictyol, (2S)-homoeriodictyol, dendroflorin, moscatilin, lusianthridin, gigantol, nobilone, chrysotoxine และ crepidatin ในกล้วยไม้สกุลDendrobium จำนวน 23 ชนิดได้แก่ หวายตะมอย (D. crumenatum), เอื้องแซะหอม (D. scabrilingue), เอื้องสายน้ำผึ้ง (D. pirmulinum), เอื้องม่อนไข่เหลือง (D.densiflorum), หวายจีน (D. stricklandianum), หวายเหลืองจันทบูร (D. friedericksianum), เอื้องเงินแดง (D. cariniferum), เอื้องคำป๊อก(D. capillipes), เอื้องกิ่งดำ (D. gratiosissimun), เอื้องคำปอน (D. dixanthum), สายม่านพระอินทร์ (D. devonianum), สายม่วง-ลิทุย (D. lituiflorum), มัจฉานุ (D. farmeri), เอื้องแซะหม่น (D. bellatulum), เอื้องสายสี่ดอก (D.cumulatum), เอื้องสายมรกต (D. chrysanthum), เอื้องเค้ากิ่วตาด (D.signatumา), เอื้องแปรงสีฟัน (D.secundum), เอื้อง เงิน (D. draconis), เอื้องม่อนไข่(D. thrysiflorum), เอื้องแววมยุรา(D. fimbriatum), เอื้องสายน้ำเขียว (D. crepidatum) และ เอื้องนิ้วมือชะนี (D.senile) พบว่าในสารสกัดหวายจีน No.2 และเอื้องแปรงสีฟัน ไม่พบสารที่ทำการทดสอบทุกชนิด ขณะที่หวายตะมอยพบสารทุกชนิด พบสาร (2S)-eriodictyol และ (2S)-homoeriodictyol มากที่สุดในหวายเหลืองจันทรบูรที่เก็บจากทางภาคเหนือ (0.0549และ 0.0425%w/w ตามลำดับ), พบ dendroflorin,  moscatilin และ  lusianthridin มากที่สุดในหวายตะมอย(0.0433,  0.0834 และ 0.0079%w/w ตามลำดับ),พบ gigantol มากที่สุดในเอื้องคำป๊อก (0.0779%w/w), พบ nobilone มาก ที่สุดในเอื้องแซะหม่น (0.0020%w/w), พบ chrysotoxine มากที่สุดในตัวอย่างกล้วยไม้ 18 ตัวอย่างจาก 25 ตัวอย่าง โดยที่พบมากที่สุดในหวายจีน No.1 (0.0768%w/w), พบ crepidatin มากที่สุดในเอื้องนิ้วมือชะนี (0.0162%w/w ตามลำดับ)

 

ความสำคัญ: กล้วยไม้ เดนโดรเบียม  ไบเบนซิล สารประกอบฟีนอล  สมุนไพร

  

ดูข้อมูลวิจัยฉบับเต็ม : PDF