คลังผลงานวิจัย กรมวิชาการเกษตร

เวอร์ชั่นเต็ม: การศึกษาพรรณไม้วงศ์ Balsaminaceae และGesneriaceae บริเวณเทือกเขาหินปูน
You're currently viewing a stripped down version of our content. View the full version with proper formatting.
การศึกษาพรรณไม้วงศ์ Balsaminaceae และGesneriaceae บริเวณเทือกเขาหินปูน
ปราโมทย์ ไตรบุญ
สำนักคุ้มครองพันธุ์พืช

          พรรณไม้ในวงศ์เทียน (Balsaminaceae) และวงศ์ชาฤๅษี (Gesneriaceae) เป็นพรรณไม้ที่มีศักยภาพในการพัฒนาเป็นไม้ประดับ เช่น แอฟริกาไวโอเล็ต, โคมญี่ปุ่น และอิมเพชั่น เป็นต้น ไม้ประดับดังกล่าวล้วนแล้วแต่พัฒนามาจากพรรณไม้ใน 2 วงศ์นี้ แต่ในประเทศไทยยังไม่มีการสำรวจและศึกษาพรรณไม้ใน 2 วงศ์ ดังกล่าว สำนักคุ้มครองพันธุ์พืชจึงได้เสนองานวิจัยเรื่อง การศึกษาพรรณไม้วงศ์ Balsaminaceae และ Gesneriaceae บริเวณเทือกเขาหินปูน เพื่อศึกษาในระดับขั้นพื้นฐาน คือ การสำรวจรวบรวมและศึกษาด้านอนุกรมวิธานพรรณไม้ใน 2 วงศ์ดังกล่าว เก็บเป็นข้อมูลของประเทศไทย การจำแนกชนิด และสามารถพัฒนาเป็นไม้ประดับต่อไปในอนาคต

          พรรณไม้ในวงศ์เทียน (Balsaminaceae) และวงศ์ชาฤาษี (Gesneriaceae) มีสมาชิกส่วนใหญ่เป็นพืชที่มีนิเวศบริเวณเทือกเขาหินปูนจากการสำรวจและเก็บรวบรวมตัวอย่างจากพื้นที่ธรรมชาติทั่วประเทศไทย สามารถพบพืชใน 2 วงศ์ดังกล่าวมีจำนวนถึง 198 ชนิด โดยจัดเป็นพืชในวงศ์เทียนจำนวน 60 ชนิด วงค์ชาฤาษี 138 ชนิด พืชในวงค์เทียนในประเทศไทยทั้งหมดจัดอยู่ในสกุลเทียน (Impatiens) เพียงสกุลเดียวเท่านั้นและในจำนวนนี้หลายชนิดเป็นพืชชนิดใหม่ของโลก ผู้ศึกษาได้จัดตีพิมพ์เป็นพืชชนิดใหม่ของโลกมีจำนวนถึง 10 ชนิด หนึ่งในจำนวนนี้ได้ขอพระราชานุญาตใช้ชื่อวิทยาศาสตร์เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีว่า I. sirindhorniae และทรงพระกรุณาพระราชทานพระราชานุญาตพร้อมพระราชทานชื่อทั่วไปว่า “ชมพูสิริน”

          ส่วนวงศ์ชาฤาษีพบว่า มี 16 สกุลจากจำนวน 138 ชนิดที่พบในประเทศไทย คือ สกุล Boea, Calcareoboea, Chirita, Damrongia, Didymocarpus, Epithema, Kaisupeea, Monophylleae, Paraboea, Petrocosmea, Phylloboea, Rhynchoglossum, Rhynchotechum, Stauranthera, Tetraphyllum และ Trisepalum พืชในสกุลเหล่านี้มีการกระจายพันธุ์บริเวณเทือกเขาหินปูนทั้งสิ้น จากการสำรวจพบใน 138 ชนิดนี้ได้ค้นพบชนิดพืชใหม่ของโลกถึง 22 ชนิด พืช 2 ชนิด ในสกุล Petrocosmea ได้จัดตีพิมพ์เป็นพืชชนิดใหม่ของโลกแล้ว และอีก 20 ชนิดอยู่ในขั้นตอนการจัดพิมพ์ต้นฉบับ 2 ใน 20 ชนิดนี้ได้ขอพระบรมราชานุญาตใช้ชื่อวิทยาศาสตร์เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีว่า Trisepalum bhumibolianus พระราชทานชื่อสามัญว่า “ภูมิพลินทร์” และ Trisepalum sangwaniae พระราชทานชื่อสามัญว่า “นครินทรา” จากการศึกษาในครั้งนี้ได้ตรวจสอบข้อมูลทางอนุกรมวิธาน พร้อมจัดทำตัวอย่างอ้างอิง และตัวอย่างอ้างอิงต้นแบบสำหรับพืชที่ค้นพบใหม่ จัดเก็บไว้ในพิพิธภัณฑ์พืชกรุงเทพ เพื่อใช้ในการศึกษาต่อไปในอนาคต และบรรจุไว้ในฐานข้อมูลเพื่อการค้นหาต่อไปในอนาคต ประโยชน์การศึกษาในครั้งนี้สามารถพบพืชชนิดใหม่ของโลกถึง 52 ชนิด ที่นักอนุกรมวิธานพืชทั่วโลกใช้ในการอ้างอิงซึ่งเป็นเกียรติประวัติให้กับประเทศไทย กรมวิชาการเกษตร พิพิธภัณฑ์พืชกรุงเทพ และผู้วิจัย แต่สิ่งสำคัญคือสามารถนำพืชที่สำรวจเหล่านี้ไปพัฒนาต่อให้เป็นไม้ประดับที่นิยมกันทั่วโลกดังเช่นที่เห็นในท้องตลาดระดับสากล เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับเกษตรกรไทยในอนาคตต่อไป