โครงการพัฒนาศูนย์ทรัพยากรพันธุกรรมพืชแห่งชาติ
โครงการพัฒนาศูนย์ทรัพยากรพันธุกรรมพืชแห่งชาติ (National Plant Genetic Resources Center: NPGRC)
จัดตั้งขึ้นเพื่อเป็นศูนย์กลางการอนุรักษ์ บริหารจัดการ และใช้ประโยชน์ทรัพยากรพันธุกรรมพืชของประเทศอย่างเป็นระบบ รองรับความท้าทายจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ และการสร้างความมั่นคงทางอาหารในอนาคต
กรมวิชาการเกษตรดำเนินงานร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ สถาบันการศึกษา และภาคีเครือข่าย เพื่อพัฒนาฐานข้อมูลทรัพยากรพันธุกรรมพืชของประเทศ เชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน ยกระดับธนาคารเชื้อพันธุ์พืช ศูนย์รวบรวมเชื้อพันธุ์เห็ดแห่งประเทศไทย และธนาคารดีเอ็นเอ ให้เป็นโครงสร้างพื้นฐานด้านทรัพยากรชีวภาพที่ได้มาตรฐาน รองรับการอนุรักษ์ การวิจัย การปรับปรุงพันธุ์ และการใช้ประโยชน์ทรัพยากรพันธุกรรมอย่างยั่งยืน
ปัจจุบันโครงการมุ่งพัฒนาข้อมูลลักษณะประจำพันธุ์ ข้อมูลพันธุกรรม และข้อมูลชีวโมเลกุลของพืชและเห็ดที่มีศักยภาพ อาทิ
🗓ปี 2569
เพื่อสนับสนุนการวิจัย การพัฒนาพันธุ์ การสร้างนวัตกรรมทางการเกษตร และการใช้ประโยชน์เชิงเศรษฐกิจ อันจะนำไปสู่การเสริมสร้างความมั่นคงทางอาหาร เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน และสนับสนุนการพัฒนาประเทศตามแนวทางเศรษฐกิจ BCG อย่างยั่งยืน
เชื้อพันธุกรรมถั่วพุ่ม
ถั่วพุ่ม [Vigna unguiculata (L.) Walp.] เป็นพืชตระกูลถั่วที่มีความสำคัญต่อความมั่นคงทางอาหาร เป็นแหล่งโปรตีน วิตามิน และใยอาหารที่สำคัญ อีกทั้งยังมีความทนทานต่อสภาพแห้งแล้งและสามารถตรึงไนโตรเจนในดิน จึงมีบทบาทในการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและการปรับปรุงความอุดมสมบูรณ์ของดิน
ประเทศไทยมีความหลากหลายทางพันธุกรรมของถั่วพุ่ม ทั้งพันธุ์พื้นเมืองและพันธุ์ที่ได้รับการพัฒนาจากงานวิจัย ซึ่งเป็นทรัพยากรสำคัญสำหรับการอนุรักษ์ การศึกษาวิจัย และการปรับปรุงพันธุ์พืช ปัจจุบันธนาคารเชื้อพันธุ์พืช กรมวิชาการเกษตร อนุรักษ์เชื้อพันธุกรรมถั่วพุ่มจำนวน 101 ตัวอย่างเชื้อพันธุ์ จากศูนย์วิจัยพืชไร่อุบลราชธานี เพื่อเป็นแหล่งทรัพยากรสำหรับการใช้ประโยชน์ในอนาคต
เอกสารฉบับนี้นำเสนอข้อมูลลักษณะประจำพันธุ์ของเชื้อพันธุกรรมถั่วพุ่ม จำนวน 12 ตัวอย่างพันธุ์ ซึ่งจัดทำตามมาตรฐานสากลของ IBPGR เพื่อใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงด้านการอนุรักษ์ การวิจัย การปรับปรุงพันธุ์ และการใช้ประโยชน์ทรัพยากรพันธุกรรมพืชของประเทศอย่างยั่งยืน
 DOA CP 38 |
DOA CP60 |
|
DOA CP64 |
DOA CP65 |
|
DOA CP66 |
 DOA CP67 |
 DOA CP73 |
 DOA CP74 |
 DOA CP78 |
DOA CP84 |
 DOA CP88 |
 DOA CP89 |
📌เชื้อพันธุกรรมเห็ดนางรมเทา
เห็ดนางรมเทา (Pleurotus ostreatus) เป็นเห็ดเศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศไทย เนื่องจากเพาะเลี้ยงง่าย ใช้วัสดุเพาะต้นทุนต่ำ ให้ผลผลิตรวดเร็ว และเป็นที่นิยมบริโภคอย่างแพร่หลาย อีกทั้งยังมีคุณค่าทางโภชนาการสูง อุดมด้วยโปรตีน วิตามิน แร่ธาตุ สารต้านอนุมูลอิสระ และเบต้ากลูแคน (β-glucan) ซึ่งมีประโยชน์ต่อสุขภาพ จึงมีศักยภาพทั้งด้านความมั่นคงทางอาหารและการสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ
ภายใต้โครงการพัฒนาศูนย์ทรัพยากรพันธุกรรมพืชแห่งชาติ (NPGRC) ปี 2569 ได้รวบรวมเห็ดนางรมเทา จำนวน 7 ตัวอย่างพันธุ์ เพื่อศึกษาลักษณะทางสัณฐานวิทยา ศักยภาพการให้ผลผลิต และคุณค่าทางโภชนาการ พร้อมจัดทำฐานข้อมูลทรัพยากรพันธุกรรมสำหรับสนับสนุนการอนุรักษ์ การวิจัย การปรับปรุงพันธุ์ และการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหาร สุขภาพ และอุตสาหกรรมชีวภาพในอนาคต
|
TMCC 4023-138 |
TMCC 023-140 |
|
TMCC 4023-141 |
TMCC 4023-142 |
|
TMCC 4023-143 |
TMCC 4023-144 |
|
TMCC 4023-145 |
📌เชื้อพันธุกรรมเห็ดหลินจือ
เห็ดหลินจือ (Ganoderma spp.) เป็นเห็ดสมุนไพรที่มีการใช้มาอย่างยาวนานในภูมิปัญญาการแพทย์แผนจีน และได้รับการยอมรับว่ามีคุณค่าทางโภชนาการและเภสัชวิทยา โดยมีสารสำคัญ เช่น พอลิแซ็กคาไรด์ (Polysaccharides) และไตรเทอร์พีนอยด์ (Triterpenoids) ซึ่งมีรายงานว่ามีฤทธิ์เสริมภูมิคุ้มกัน ต้านอนุมูลอิสระ ต้านการอักเสบ และมีศักยภาพในการพัฒนาผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ อาหารเสริม และเวชสำอาง
ภายใต้โครงการพัฒนาศูนย์ทรัพยากรพันธุกรรมพืชแห่งชาติ (NPGRC) ปี 2569 ได้รวบรวมเห็ดหลินจือ จำนวน 6 ตัวอย่างพันธุ์ เพื่อศึกษาลักษณะทางสัณฐานวิทยา ศักยภาพการให้ผลผลิต คุณค่าทางโภชนาการ และจัดทำฐานข้อมูลทรัพยากรพันธุกรรม สนับสนุนการอนุรักษ์ การวิจัย การปรับปรุงพันธุ์ และการใช้ประโยชน์ทรัพยากรพันธุกรรมเห็ดอย่างยั่งยืน
|
TMCC 6013-010 |
TMCC 6013-011 |
|
TMCC 6013-024 |
 TMCC 6023-026
|
|
|
TMCC 6023-028 |
เชื้อพันธุกรรมกัญชาและกัญชง
กัญชาและกัญชงเป็นพืชที่มีความสำคัญด้านการแพทย์ เศรษฐกิจ และอุตสาหกรรมชีวภาพ แต่ลักษณะภายนอกของพืชสามารถเปลี่ยนแปลงตามสภาพแวดล้อม ทำให้การจำแนกสายพันธุ์ด้วยการสังเกตเพียงอย่างเดียวอาจเกิดความคลาดเคลื่อนต่างประเทศ โดยได้รับการสนับสนุนข้อมูลลักษณะประจำตัวอย่างจากโครงการรวบรวมศึกษาและขยายพันธุ์กัญชาพันธุ์พื้นเมืองของไทยและพันธุ์การค้าจากต่างประเทศ เพื่อใช้ประโยชน์ทางการแพทย์ ดังนั้น การใช้ข้อมูลชีวโมเลกุลและลายพิมพ์ดีเอ็นเอ (DNA Fingerprint) จึงเป็นเครื่องมือสำคัญในการระบุเอกลักษณ์ทางพันธุกรรม รับรองความบริสุทธิ์ของสายพันธุ์ และสนับสนุนการคุ้มครองพันธุ์พืช
ภายใต้โครงการพัฒนาศูนย์ทรัพยากรพันธุกรรมพืชแห่งชาติ (NPGRC) ได้จัดทำฐานข้อมูลชีวโมเลกุลของกัญชาและกัญชง สายพันธุ์กลุ่ม DOA 1-10 ของกรมวิชาการเกษตร โดยใช้เครื่องหมายโมเลกุลชนิด SSR เพื่อศึกษาความหลากหลายทางพันธุกรรมของตัวอย่างพันธุ์ในความรับผิดชอบของกรมวิชาการเกษตร และพัฒนาฐานข้อมูลลายพิมพ์ดีเอ็นเอสำหรับใช้ในการจำแนกสายพันธุ์ ศึกษาความสัมพันธ์ทางพันธุกรรม สนับสนุนการวิจัย การปรับปรุงพันธุ์ การจดทะเบียนคุ้มครองพันธุ์พืช และการบริหารจัดการทรัพยากรพันธุกรรมของประเทศอย่างมีประสิทธิภาพ
|
DOA1 |
DOA2 |
|
DOA3 |
DOA4 |
|
DOA5 |
DOA6 |
|
DOA7 |
DOA8 |
|
DOA9 |
DOA10 |
📌เชื้อพันธุกรรมส้มโอ
ส้มโอ (Citrus maxima Merr.) เป็นไม้ผลเศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศไทย และเป็นแหล่งทรัพยากรพันธุกรรมที่มีความหลากหลายสูง มีบทบาทต่อการพัฒนาพันธุ์ การเพิ่มคุณภาพผลผลิต และการสร้างมูลค่าทางการเกษตร อย่างไรก็ตาม ความแตกต่างของชื่อพันธุ์และลักษณะทางสัณฐานวิทยาอาจทำให้การจำแนกพันธุ์เกิดความคลาดเคลื่อน จึงจำเป็นต้องใช้ข้อมูลพันธุกรรมและเครื่องหมายโมเลกุลเพื่อยืนยันเอกลักษณ์ของพันธุ์และสนับสนุนการอนุรักษ์ทรัพยากรพันธุกรรม
ภายใต้โครงการพัฒนาศูนย์ทรัพยากรพันธุกรรมพืชแห่งชาติ (NPGRC) ได้จัดทำฐานข้อมูลเชื้อพันธุกรรมส้มโอไทย จำนวน 5 สายพันธุ์ ครอบคลุมข้อมูลลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ลักษณะทางการเกษตร คุณภาพผล ข้อมูลจีโนม และเครื่องหมายโมเลกุลที่เกี่ยวข้องกับสีเนื้อผล เพื่อใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงในการจำแนกพันธุ์ การอนุรักษ์ การปรับปรุงพันธุ์ และการใช้ประโยชน์ทรัพยากรพันธุกรรมส้มโอของประเทศอย่างยั่งยืน
|
ขาวแตงกวา |
ขาวอุดมสุข |
|
ขาวหอม |
มโนรมย์ |
|
เขียวมะนาว |
