ทุเรียน เป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของประเทศไทยที่สร้างรายได้ให้กับเกษตรกรและประเทศ เป็นอย่างมาก โดยในปี 2567 ผลผลิตทุเรียนมีปริมาณการส่งออก 859,183 ตัน มูลค่า 3,755.7 ล้านเหรียญสหรัฐ หรือคิดเป็นมูลค่า 134,852 ล้านบาท การผลิตทุเรียนให้ได้คุณภาพมาตรฐานต้องเผชิญกับปัญหาการ เข้าทำลายของศัตรูพืชหลายชนิด โดยเฉพาะอย่างยิ่ง "หนอนเจาะเมล็ดทุเรียน” แมลงศัตรูที่สร้างความเสียหาย ให้กับผลผลิตทุเรียนอย่างรุนแรง ความเสียหายที่เกิดขึ้นไม่ได้จำกัดเพียงระดับเกษตรกรเท่านั้น แต่ยังส่ง ผลกระทบต่อภาพลักษณ์และความเชื่อมั่นในคุณภาพทุเรียนไทยในตลาดทั้งในและต่างประเทศ

          ตามที่กรมวิชาการเกษตรได้มีนโยบายในการจัดการองค์ความรู้ของกรมวิชาการเกษตร เพื่อสนับสนุนการปฏิบัติราชการตามประเด็นยุทธศาสตร์ของส่วนราชการ คณะกรรมการจัดการความรู้ กรมวิชาการเกษตร ได้มีการแต่งตั้งคณะทางานจัดการองค์ความรู้ องค์ความรู้ที่ 2 ยกระดับอัตลักษณ์กาแฟไทย ด้วยนวัตกรรมกาแฟ สู่ตลาดสากล เพื่อดำเนินการจัดการความรู้ของกรมวิชาการเกษตรให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและเหมาะสม โดยศึกษา วิเคราะห์และดำเนินการจัดการองค์ความรู้ ส่งเสริมและสนับสนุนกิจกรรมตามแผนการจัดการองค์ความรู้ให้บรรลุเป้าหมาย ดังนั้นการรวบรวมองค์ความรู้ที่มีอยู่ในองค์กร ซึ่งกระจัดกระจายอยู่ในตัวบุคคลหรือเอกสารมาพัฒนาให้เป็นระบบ เพื่อให้ทุกคนในองค์กรสามารถเข้าถึงองค์ความรู้ และพัฒนาตนเองให้เป็นผู้รู้ รวมทั้งปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ อันจะส่งผลให้องค์กรมีความสามารถในเชิงแข่งขันสูงสุด ซึ่งการจัดการความรู้สามารถใช้เป็นเครื่องมือเพื่อการบรรลุเป้าหมายของงาน การพัฒนาคน และการพัฒนาองค์กรไปเป็นองค์กรเรียนรู้

          เนื่องจากกาแฟเป็นพืชเศรษฐกิจที่สามารถสร้างมูลค่าและรายได้ให้กับเกษตรกร กรมวิชาการเกษตรมีการวิจัยและพัฒนาตั้งแต่ต้นน้ำ ในการพัฒนาพันธุ์ในกาแฟอะราบิกาและโรบัสตา ส่วนกลางน้ำในการพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตตลอดจนถึงปลายน้ำ ในการแปรรูปและสร้างมูลค่าเพิ่ม จึงได้รวบรวมองค์ความรู้ที่ฝังอยู่ในคน (Tacit Knowledge) เป็นความรู้ที่ได้จากประสบการณ์ของแต่ละบุคคลซึ่งเป็นนามธรรม และความรู้ที่ชัดแจ้ง (Explicit Knowledge) เป็นความรู้แบบรูปธรรมที่สามารถรวบรวม เพื่อถ่ายทอดโดยผ่านวิธีต่างๆ เช่น การบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร ทฤษฎี คู่มือต่างๆ ซึ่งเป็นเครื่องมือหนึ่งในการพัฒนาคนและองค์กร

          กรมวิชาการเกษตรได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของกาแฟจึงได้ดำเนินการรวบรวมความรู้ที่มีอยู่ในหน่วยงานทั้งในตัวบุคคลหรือเอกสารวิชาการเพื่อจัดทำเอกสารการจัดการองค์ความรู้เรื่อง“ยกระดับอัตลักษณ์กาแฟไทยด้วยนวัตกรรมกาแฟสู่ตลาดสากล”โดยหวังเป็นอย่างยิ่งว่าเอกสารเล่มนี้จะเป็นประโยชน์แก่บุคคลากรในกรมวิชาการเกษตรเกษตรกรบุคคลทั่วไปที่มีความสนใจในการจัดการพัฒนาด้านกาแฟสามารถนำไปใช้ประโยชน์ต่อไป

          สำนักวิจัยพัฒนาการอารักขาพืช มีหน้าที่ ศึกษา ค้นคว้า วิจัย ทดลองและพัฒนาวิชาการเกษตรด้านอารักขาพืชซึ่งเป็นหน้าที่หลักข้อหนึ่งของกรมวิชาการเกษตร เพื่อให้ได้ข้อมูลความรู้ด้านวิชาการในการป้องกัน ควบคุม หรือการจัดการศัตรูพืช เป็นการเพิ่มผลผลิตและคุณภาพของพืชปลูกให้ได้มาตรฐานตามที่กำหนด ซึ่งจะทำให้ผลผลิตมีมูลค่าและความปลอดภัยสูงขึ้นโดยสำนักวิจัยพัฒนาการอารักขาพืชได้ตระหนักถึงความสำคัญของการจัดการศัตรูพืชในการผลิตมะพร้าว เพื่อให้ได้ปริมาณและคุณภาพที่ตลาดต้องการทั้งตลาดภายในและต่างประเทศ

          ปี 2557 ประเทศไทยมีพื้นที่ปลูกมะพร้าวรวม 1.3 ล้านไร่ ผลผลิตรวมกว่า 1 ล้านตัน เป็นประเทศที่ติดอันดับ 1 ใน 10 ของเนื้อที่ปลูกและผลผลิตสูงสุดของโลก สำหรับการผลิตมะพร้าวเพื่อให้ได้คุณภาพที่ดีตามที่ต้องการ และให้มีปริมาณเพียงพอต่อผู้บริโภคทั้งในและต่างประเทศนั้นจำเป็นต้องมีการบริหารจัดการที่ดีตั้งแต่ก่อนปลูกจนกระทั่งถึงการเก็บเกี่ยว นอกจากการบริหารจัดการสภาพแวดล้อม ดิน น้ำ ปุ๋ยให้เหมาะสม ศัตรูพืชยังเป็นปัจจัยที่สำคัญอีกปัจจัยหนึ่งที่จะต้องมีการจัดการให้ถูกต้องและเหมาะสมในแปลงปลูกอีกด้วย ในปัจจุบันศัตรูมะพร้าวที่พบมีทั้งโรค แมลง ไร สัตว์ศัตรูพืช และวัชพืช ซึ่งเป็นสาเหตุที่สำคัญที่ทำให้ผลผลิตมะพร้าวไม่ได้คุณภาพตามต้องการ จากประเด็นปัญหาดังกล่าว สำนักวิจัยพัฒนาการอารักขาพืชจึงได้จัดทำเอกสารวิชาการ “การจัดการศัตรูมะพร้าว” โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อรวบรวมข้อมูลศัตรูพืชของมะพร้าวการบริหารจัดการศัตรูพืชที่ถูกต้องและเหมาะสมเพื่อให้ได้ผลผลิตมะพร้าวที่มีคุณภาพ โดยรวบรวมทบทวน ปรับปรุงและเพิ่มเติมข้อมูลทางวิชาการที่ได้จากงานวิจัยของหน่วยงานต่างๆ ซึ่งได้นำข้อมูลมาประมวลและกลั่นกรองให้ถูกต้องโดยผู้ทรงคุณวุฒิ และคณะทำงาน เพื่อจัดเป็นองค์ความรู้ที่สมบูรณ์ ครบถ้วน ถูกต้องและมีความเหมาะสม สามารถนำไปปฏิบัติได้ ซึ่งสำนักวิจัยพัฒนาการอารักขาพืชหวังเป็นอย่างยิ่งว่าเอกสารวิชาการฉบับนี้จะเป็นประโยชน์สำหรับนำไปใช้ในการจัดการศัตรูมะพร้าวอย่างมีประสิทธิภาพต่อไป

          ส้มโอ [Citrus maxima (Burm.) Merr.] เป็นไม้ผลที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจชนิดหนึ่งของประเทศไทย สามารถปลูกได้ทั่วทุกภาค เป็นผลไม้ที่ได้รับความนิยมจากผู้บริโภคทั้งภายในและต่างประเทศ และเป็นผลไม้ที่มีศักยภาพในการส่งออก นอกจากนี้ส้มโอยังมีหลายพันธุ์ ซึ่งแต่ละพันธุ์จะมีรสชาติและลักษณะที่แตกต่างกัน พันธุ์ที่นิยม ได้แก่ ทองดี ขาวแป้น ขาวพวง ขาวแตงกวา และทับทิมสยาม เป็นต้น ข้อดีของส้มโอที่ทาให้เกษตรกรนิยมปลูกกันมากอย่างหนึ่งคือ สามารถยืดอายุการเก็บเกี่ยวได้พอสมควร และเป็นไม้ผลที่มีอายุหลังการเก็บเกี่ยวนาน ซึ่งเป็นข้อดีในด้านการตลาด โดยเฉพาะในการส่งออกส้มโอไปต่างประเทศ พื้นที่ปลูกส้มโอของประเทศไทยในปี 2558 มีประมาณ 167,000 ไร่ มีปริมาณผลผลิต 232,965 ตัน และมีมูลค่าผลผลิต 7,558 ล้านบาท นอกจากการบริโภคส้มโอภายในประเทศแล้ว ยังสามารถส่งออกส้มโอไปต่างประเทศได้ ในปี 2557 มีปริมาณส่งออกส้มโอ 12,523 ตัน มูลค่าการส่งออก 228 ล้านบาท ประเทศคู่ค้าที่สำคัญ ได้แก่ จีน ฮ่องกง และแคนาดา ตลาดต่างประเทศที่สำคัญได้แก่ เวียดนาม และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ อย่างไรก็ตามการส่งออกส้มโอไปยังตลาดสำคัญของโลก เช่น ประเทศในสหภาพยุโรป สหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น และออสเตรเลีย ก็ยังมีข้อจากัด เนื่องจากประสบปัญหาเรื่องโรคของส้มโอ โรคที่เป็นปัญหาในการส่งออก คือโรคแคงเคอร์ ที่สามารถติดไปกับผลส้มโอได้ ซึ่งโรคแคงเคอร์นี้เป็นศัตรูพืชกักกันของประเทศในสหภาพยุโรป สหรัฐอเมริกา การส่งออกส้มโอไปยังประเทศดังกล่าวจะต้องมีการตรวจรับรองส้มโอปลอดโรคแคงเคอร์ซึ่งเป็นการปฏิบัติเพื่อให้เป็นไปตามข้อกำหนดของสหภาพยุโรปที่กำหนดไว้ว่า การนำผลส้มโอเข้าสหภาพยุโรปจากประเทศที่มีโรคแคงเคอร์และไม่มีพื้นที่ปลอดโรคนั้น จะต้องเป็นไปตามข้อกำหนดที่กำหนดไว้

          การพัฒนาด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรม เป็นหนทางหนึ่งในการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ซึ่งการเพิ่มศักยภาพของภาคการเกษตรและอุตสาหกรรมที่ถือเป็นรากฐานทางเศรษฐกิจในการนำรายได้เข้าสู่ประเทศจึงถือว่าเป็นเรื่องสำคัญ ในการพัฒนาต้องอาศัยเทคโนโลยีและนวัตกรรมที่ทันสมัยเพื่อให้กระบวนการผลิตและการควบคุมคุณภาพมีประสิทธิภาพ ปลอดภัย และมีมาตรฐานตามที่ประเทศคู่ค้ากำหนด จะเห็นได้ว่าตลาดทั้งภายในและต่างประเทศ ล้วนเน้นเรื่องการตรวจสอบหรือการควบคุมคุณภาพทั้งสิ้น ในปัจจุบันเริ่มมีการนำเทคนิคเนียร์อินฟราเรดสเปกโตรสโคปี (near infrared spectroscopy: NIRS) ซึ่งเป็นการตรวจสอบคุณภาพสินค้าโดยไม่ทำลายตัวอย่าง (non-destructive quality evaluation) มาใช้ในอุตสาหกรรมเกษตรและอาหาร อุตสาหกรรมเครื่องสำอางและยา อุตสาหกรรมสิ่งทอ อุตสาหกรรมเคมีและ โพลิเมอร์ และอุตสาหกรรมปิโตรเคมี เนื่องจากเป็นเทคนิคที่สามารถทำนายค่าทางเคมีได้อย่างรวดเร็ว ลดต้นทุน ลดการใช้เครื่องมือ และลดการใช้สารเคมีที่เป็นอันตราย รวมถึงไม่จำเป็นต้องใช้ผู้มีประสบการณ์สูงในการวิเคราะห์

          กองวิจัยและพัฒนาวิทยาการหลังการเก็บเกี่ยวและแปรรูปผลิตผลเกษตร ได้จัดทำคู่มือเรื่องสารพิษจากเชื้อราในผลิตผลเกษตร สำหรับนักวิชาการ เจ้าหน้าที่ เกษตรกรผู้ประกอบการ นักศึกษา และผู้สนใจ เป็นคู่มือที่อธิบายที่มา ความสำคัญ ลักษณะ อันตรายผลกระทบของสารพิษจากเชื้อรา พร้อมทั้งอธิบายวิธีการป้องกันและลดการปนเปื้อนสารพิษ

          สำนักวิจัยและพัฒนาวิทยาการหลังการเก็บเกี่ยวและแปรรูปผลิตผลเกษตร ได้จัดทำาคู่มือเรื่องโรคผลไม้หลังการเก็บเกี่ยว สำาหรับนักวิชาการ เจ้าหน้าที่ เกษตรกร ผู้ประกอบการ นักศึกษา และผู้ที่สนใจเป็นคู่มือที่อธิบายลักษณะเชื้อสาเหตุที่ก่อให้เกิดโรคหลังการเก็บเกี่ยวในผลไม้เมืองร้อนหลายชนิด พร้อมทั้งอธิบายการแพร่กระจายของเชื้อสาเหตุโรค ลักษณะอาการของโรค และวิธีการควบคุมและป้องกันด้วยเนื้อหาที่กระชับและเข้าใจง่าย

          ผลิตผลเกษตรหลังการเก็บเกี่ยวหลายชนิด ได้แก่ ข้าว ข้าวโพด ข้าวฟ่าง ถั่วเขียว งา เดือย กาแฟ และพืชสมุนไพร เป็นต้น ผลิตผลเกษตรเหล่านี้เป็นพืชเศรษฐกิจที่มีความสำคัญมากของประเทศไทย ทั้งในด้านการบริโภคและการส่งออก ผลิตผลเกษตรหลังการเก็บเกี่ยวมักจะถูกทำลายให้ได้รับความเสียหายจากศัตรูผลิตผลเกษตรชนิดต่างๆ ได้แก่ แมลงศัตรูผลิตผลเกษตร เชื้อจุลินทรีย์ชนิดต่างๆ สารพิษจากเชื้อรา และสัตว์ศัตรูผลิตผลเกษตร ซึ่งทำให้เกิดความเสียหายโดยการสูญเสียน้ำหนัก นอกจากจะทำลายผลผลิตโดยตรงแล้ว ศัตรูผลิตผลเกษตรบางชนิด เช่น แมลง ยังมีการขับถ่ายของเสียออกมาทำให้มีกลิ่นเหม็น ตัวอ่อนแมลงบางชนิดยังทิ้งคราบหลังการลอกคราบไว้ ก่อให้เกิดความเสียหายด้านคุณภาพโดยเฉพาะตลาดต่างประเทศ ซึ่งบางประเทศมีข้อกำหนดไว้ว่าผลิตผลเกษตรที่นำเข้าต้องปราศจากแมลงที่มีชีวิตอยู่เลย และเมื่อมีการเปิดการค้าเสรีระหว่างประเทศในด้านสินค้า การบริการ และการลงทุน ประเทศคู่ค้าจึงใช้มาตรการด้านสุขอนามัยและสุขอนามัยพืชที่เข้มงวดมาใช้ ทำให้เกิดอุปสรรคทางการค้าที่มิใช่ภาษี เพื่อหลีกเลี่ยงและป้องกันความเสียหายและสูญเสียที่จะเกิดขึ้น การจัดการผลิตผลเกษตรเพื่อรักษาคุณภาพจึงเป็นสิ่งจำเป็น ซึ่งต้องนำความรู้และวิทยาการหลายสาขามาพัฒนาและประยุกต์ใช้ในการเก็บรักษาผลิตผลให้ปลอดภัยและมีคุณภาพดีอย่างสม่ำเสมอในระหว่างที่เก็บรักษาไว้ สำนักวิจัยและพัฒนาวิทยาการหลังการเก็บเกี่ยวและแปรรูปผลิตผลเกษตร ได้ตระหนักถึงความสำคัญในด้านเทคนิคการใช้สารรมในการกำจัดแมลงศัตรูผลิตผลเกษตรหลังการเก็บเกี่ยว จึงได้จัดการฝึกอบรมนี้ เพื่อให้ผู้ที่เกี่ยวข้องได้รับความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องเหมาะสม เพื่อนำไปเผยแพร่ ใช้เป็นแนวทางในการเก็บรักษาผลิตผลให้มีคุณภาพดี ลดความเสียหาย ลดการปนเปื้อนระหว่างการเก็บรักษา และเป็นการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพผลผลิตการเกษตรของประเทศอย่างมีประสิทธิภาพ

          กองการยาง กรมวิชาการเกษตร มีภารกิจ ตาม พระราชบัญญัติควบคุมยาง พ.ศ. 2542 เพื่อควบคุมและกำกับดูแลประกอบธุรกิจเกี่ยวกับยาง ให้เป็นระบบ ครบวงจร ตั้งแต่ การผลิต การค้า และการแปรรูปยางตลอดจนการตลาดยางให้มีความเหมาะสมกับสถานการณ์ และเกิดความเป็นธรรมต่อเกษตรกรและผู้ที่เกี่ยวข้อง

          สำหรับการส่งยางออกนอกราชอาณาจักร ผู้ส่งยางต้องส่งยางที่มาตรฐาน ทั้งนี้ ตามที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด ซึ่งยางที่ได้มาตรฐาน นั้นต้องวิเคราะห์หรือทดสอบคุณภาพยาง จากห้องปฏิบัติการทดสอบยาง ที่ได้รับใบอนุญาตจากผู้อนุญาต (กรมวิชาการเกษตร) ซึ่งการออกใบอนุญาต ต้องมีการตรวจประเมินห้องปฏิบัติการวิเคราะห์หรือทดสอบคุณภาพยาง หากใช้เครื่องมือ เครื่องใช้ สำหรับการวิเคราะห์หรือทดสอบคุณภาพยางรวมทั้ง คุณสมบัติผู้ปฏิบัติงาน ตรงตามกำหนดในกฎกระทรวง ก็สามารถออกใบอนุญาตได้

          สำหรับห้องปฏิบัติการวิเคราะห์หรือทดสอบคุณภาพยาง เครื่องมือทดสอบ มีหลายชนิด อาทิ เช่น เตาอบ เครื่องชั่ง เครื่องทดสอบยางอ่อนตัว เครื่องทดสอบความหนืด เป็นต้น ดังนั้น เครื่องมือวัดดังกล่าว ต้องมีการสอบเทียบ และรายงานผลการสอบเทียบ เพื่อบ่งบอกถึง ความสามารถในการวัด ที่ถูกต้อง ของเครื่องมือวัด ซึ่งผู้ตรวจประเมินห้องปฏิบัติการวิเคราะห์หรือทดสอบคุณภาพยาง ต้องมีความรู้ในการอ่านตีความ และประเมินเครื่องมือวัดหลังสอบเทียบ ว่าสามารถใช้งานได้จริง แต่ความรู้การอ่านตีความผลการสอบเทียบเครื่องมือวัด ของบุคลากรในหน่วยงานยังมีความเข้าใจอาจจะไม่ครบถ้วน และแนวทางปฏิบัติอาจแตกต่างกัน

          ผู้เขียนจึงได้รวบรวมเอกสารวิชาการ ความรู้ และประสบการณ์จากการเป็นผู้ตรวจประเมิน มาเขียนเป็นคู่มือเล่มนี้ขึ้น ชื่อเรื่อง “การอ่านและการตีความหมายใบรายงานผลการสอบเทียบ” โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้บุคลากรในหน่วยงานทั้งที่เป็นข้าราชการก็ดี พนักงานราชการก็ดี ใช้เป็นแนวทางในการตรวจประเมินหรือนำความรู้ เพื่อตรวจสอบ เครื่องมือวัดในห้องปฏิบัติการของหน่วยงานต่อไป