ความเป็นมา

ศูนย์วิจัยเกษตรหลวงเชียงใหม่
สถาบันวิจัยพืชสวน    กรมวิชาการเกษตร
Chiang Mai Royal Agricultural Research Center
Horticulture Research Institute     Department of Agriculture      
****************************************************

ประวัติศูนย์วิจัยเกษตรหลวงเชียงใหม่ สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร

วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2523 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช  บรมนาถบพิตรเสด็จพระราชดำเนินโดยเฮลิคอปเตอร์ พระที่นั่งไปยังหน่วยหลวงอนุรักษ์ต้นน้ำที่ 5 (หน่วยขุนวาง) และเสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรพื้นที่ทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ของชาวไทยภูเขา หมู่ที่ 10 (ปัจจุบัน คือ หมู่ที่ 12) ตำบลแม่วิน อำเภอสันป่าตอง (ปัจจุบันเป็นอำเภอแม่วาง) จังหวัดเชียงใหม่ แต่เดิมพื้นที่แห่งนี้เป็นทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ ทำให้น้ำเสีย  พระองค์ทรงมีพระราชกระแสรับสั่งให้ กรมวิชาการเกษตร ดำเนินการใช้ทุ่งหญ้าแห่งนี้เป็นสถานที่ทดลอง และขยายพันธุ์พืชสำหรับเกษตรกรบนที่สูง เช่น กาแฟ ข้าวไร่ นาปรัง ไม้ผลเมืองหนาว พืชผัก และไม้ดอกไม้ประดับ

กรมวิชาการเกษตรได้ดำเนินงานตามพระราชดำริโดยให้กองพืชสวน (สถาบันวิจัยพืชสวน) ทำการบุกเบิก ทำเป็นสถานีทดลองสถานีวิจัย 2 แห่งเมื่อวันที่ 6 เมษายน 2523 โดยสถานีแรกคือ สถานีทดลองเกษตรที่สูงขุนวาง อ.สันป่าตอง (ปัจจุบันคือ อ.แม่วาง) จ.เชียงใหม่  ซึ่งขณะนั้นสถานีฯ ไม่มีงบประมาณเป็นของตัวเอง แต่ได้รับการสนับสนุนพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ ผ่านโครงการหลวง โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสนับสนุนการพัฒนาอาชีพด้านการปลูกพืชสำหรับเกษตรกรบนที่สูง หรือชาวไทยภูเขา และสถานีที่ 2 คือ สถานีทดลองเกษตรที่สูงแม่จอนหลวง อ. แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่ ซึ่งได้รับงบประมาณโดยตรงจากกรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ปัจจุบันมีพื้นที่ปฏิบัติงาน 5 แห่ง ได้แก่ แม่เหียะ ขุนวาง แม่จอนหลวง โป่งน้อย และผาแง่ม หน้าที่และภารกิจของศูนย์ฯ 1) ศึกษาวิจัยและพัฒนาด้านพืชเมืองหนาวและกึ่งหนาว
2) ผลิตพันธุ์พืชหลักและพันธุ์ดี 3) ปฏิบัติงานส่งเสริมการดำเนินงานอันเนื่องมาจากพระราชดำริ 4) ถ่ายทอดเทคโนโลยีด้านการเกษตร และให้บริการทางวิชาการ 5) ปฏิบัติงานร่วมกับหน่วยงานอื่นๆ

ต่อมา ปี 2543 กรมวิชาการเกษตรได้รับการคัดเลือกให้เข้าร่วมโครงการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ด้านการเกษตร ภายใต้การสนับสนุนของการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 8 สิงหาคม 2543 อนุมัติให้มีการดำเนินโครงการไทยเที่ยวไทยและท่องเที่ยวเชิงเกษตร ภายใต้มาตรการส่งเสริมการพัฒนาชนบทและชุมชน (มพช.) กวก. คัดเลือกศูนย์วิจัยฯ  9 แห่ง ปัจจุบันมีศูนย์วิจัยฯ ที่ดำเนินงานโครงการท่องเที่ยวฯ ของกรมวิชาการเกษตร รวม 22 แห่ง โดย ศกล.ชม.(ขุนวางและแม่จอนหลวง) เข้าร่วมดำเนินโครงการดังกล่าว โดยมีรายละเอียดดังนี้

หน้าที่รับผิดชอบ

1.ปรับปรุงพันธุ์พืชเมืองหนาว และกึ่งหนาวบางชนิด

  • ไม้ผลเมืองหนาว และกึ่งหนาว เช่น พี้ช สตรอว์เบอร์รี พลับ  พลัม  เกาลัด  ฯลฯ
  • ไม้ผลอุตสาหกรรม ได้แก่ มะคาเดเมีย กาแฟอะราบิกา ชาจีน และชาน้ำมันพืชผัก สมุนไพรและเครื่องเทศ เช่น กล้วยไม้ และสมุนไพร
  • ไม้ดอกและไม้ประดับ เช่น ซิมบิเดียม และเฟิร์น

2.วิจัยเทคโนโลยีการผลิตพันธุ์พืชให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่

3.วิจัยระบบการปลูกพืชบนพื้นที่สูง

4.เป็นแหล่งเรียนรู้ ดูงาน และฝึกงาน ของ เกษตรกร นักเรียน นิสิต นักศึกษา หน่วยงานราชการ เอกชน และประชาชนทั่วไป

5.เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ด้านการเกษตร   (ขุนวาง–แม่จอนหลวง)  ซึ่งศูนย์วิจัยเกษตรหลวงเชียงใหม่ มีพื้นที่งานทดลอง 5 สถานที่ ได้แก่ แม่เหียะ ขุนวาง แม่จอนหลวงโป่งน้อย และ ผาแง่ม

 

สถานที่ตั้ง

ศูนย์วิจัยเกษตรหลวงเชียงใหม่ (แม่เหียะ)  
313 ม.12 ตำบลหนองควาย อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ 50230 พื้นที่ประมาณ 150 ไร่

ศูนย์วิจัยเกษตรหลวงเชียงใหม่ (ขุนวาง)
หมู่ 10 ตำบลแม่วิน อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่ พื้นที่ประมาณ 450 ไร่ พื้นที่มีความสูงจากระดับน้ำทะเล 1,300-1,400 เมตร

ศูนย์วิจัยเกษตรหลวงเชียงใหม่ (แม่จอนหลวง)
หมู่บ้านแม่ขุนวาก หมู่ 18 ตำบลแม่นาจร อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ พื้นที่ 1,250 ไร่ มีความสูงจากระดับน้ำทะเล 1300-1400 เมตร

ศูนย์วิจัยเกษตรหลวงเชียงใหม่ (โป่งน้อย)
หมู่บ้านโป่งน้อย ตำบลแม่วิน อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่ พื้นที่ประมาณ 200 ไร่ พื้นที่มีความสูงจากระดับน้ำทะเล 1,100 เมตร

ศูนย์วิจัยเกษตรหลวงเชียงใหม่ (ผาแง่ม)
บริเวณผาแง่ม ตำบลแม่วิน อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่ พื้นที่ประมาณ 100 ไร่ พื้นที่มีความสูงจากระดับน้ำทะเล 1,500-1,600 เมตร